21 feb. 2006

Lliteratura y l'asturianu

L'asturianu, toos sabemos, nun tien los mesmos drechos llingüísticos que'l castellanu y d'esti mou s'arrequexa la nuestra llingua. Con esti paisaxe ye perdifícil qu'haya xente llector, más entovía escritor.


Amás, nesta tierra mía tan querida y que tanta murnia alluga nos güeyos cuando pienso nella, dase daqué que nun creyo que seya mui bono. Hai un enfotu, pa sofitar la llingua, dende ciertes estayes polítiques en subvencionar y asoleyar lliteratura n'asturianu. Esto ye mui bono, pa compensar esta desigualdá que sufre l'asturianu con respeutu'l castellanu, pero nun podemos quedanos namás neso. Refiérome a qu'hai muncho enfotu n'espublizar (en crear autores) pero nun veo'l mesmu enfotu en crear llectores, en crear una demanda real de llibros. Resulta, a la fin, que la masa llectora ye la mesma que la qu'escribe. Nun digo que tola xente que merca, o mercó, dalgún llibru (o sacólu de la biblioteca; ye un error midir la capacidá llectora d'una sociedá namás polos llibros vendíos, creo qu'ha de tenese en cuenta tamién l'afilición a biblioteques y el númberu de llibros mediu que saca cada usuariu; nun hai qu'escaecer que munches vegaes, sobre too n'Asturies, les families nun puen permitise gastar perres, y muncho más si les puen aforrar diendo a les biblioteques públiques y gratuites), pues como dicía, de xuru que hai xente que nun escribe y llee lliteratura n'asturianu, pero creo que muncha xente ye la qu'escribe y amás (se) llee.


Como digo, creo qu'hai un escedente de lliteratura que nun correspuende cola demanda real n'asturianu. ¿Ye eso bono?. Home, creo qu'eso nun debe perdese, creo que debe caltenese esi sofitu (hasta la llegada de la oficialidá) pero tien d'acompañase con midíes pa crear llectores, entamando dende los más rapacinos hasta los pas. Tien qu'atendese más a la creación d'habitos de llectura n'asturianu. Na escuela l'asturianu ta como ta, yá lo sé, pero amás de clas de «llingua asturiana» debería haber otra que fuera «lliteratura en llingua asturiana». Supongo qu'eses dos asignatures de les que falo tan axuntaes nuna solo agora mesmo, y que los maestros y profesores d'asturianu faen malabarismos pa falar de tou un poquiñín ya intentar dignificar una materia ensin prestixu social.


En cualquier casu, too son suposiciones. La única solución ye la oficialidá (y a ver). El mio plantegamientu ye que la lliteratura n'asturianu nun pue tener como motor la subvención, sinón la demanda real de lliteratura. Esta demanda tien de crease, fomentase dende les instancies polítiques y pedagóxiques afayadices pa ello. Quiciás soi mui agorero, nun lo sé, pero la llaceriosa situación n'Asturies nun ye pa pensar lo contrario.

2 feb. 2006

Sobre un Partíu Español

Pues nada, dempués de lleer les declaraciones del secretariu xeneral de la FSA (ye dicir, Federación Socialista Asturiana, que de Socialista yá me diréis qué tien) y de les últimes de la Conseyera de Cultura del Principáu d'Asturies Ana Migoya, nun pueo más que quedar enforma ablucáu.


Pa entamar, hai tiempu que vengo pensando qué tien el PSOE (falando, polo menos, n'Asturies) pa siguir calteniendo les sigles que tien. La «S» perdióla nun sé cuantayá y ensin ella nun tien sentíu, tampoco, la «O». Ta perclaro que'l PSOE ye un Partíu y que ye Español, lo primero porque fizo los trámites afayadizos pa presentase a unos comicios (talamente como lo faen les Asociaciones pa rexistrase como Asociación oficial y poder gociar de les ventayes y obligaciones que-y otorga l'alministración) y lo segundo porque fala perbién l'español (o castellanu) y nun fai más que mirar pa Madrid.


Pero al marxe de la verdadera filiación política según les calces que marquen les sigles del partíu. Ye ablucante, como entamaba, escuchar les declaraciones de los ¿socialistes? que tan nel poder. Lleguen a dicir que la oficialidá de la llingua asturiana ye una imposición. Y dempués de tala babayada quédense tan contentos. Y lo que ye peor, nel so puestín bien pagáu n'alministración. ¿Cómo unos políticos s'atreven a falar de cuestiones filolóxiques o sociollingüístiques ensin sofitos de filólogos o sociollingüístes?. Ye dicir, si yo soi político y quiero facer una autovía, nun pueo dicir que l'autovía va pasar per onde me dea la gana, sinón que tengo que tar avaláu por inxenieros, topógrafos, urbanistes y pue que por xeólogos. Namás conociendo les opiniones d'estos espertos nel tema y siguiendo les sos valoraciones y propuestes, pueo yo escoyer la meyor solución. Pero equí non, equí unos políticos, ensin conocimientos de filoloxía nin de sociollingüística, dicen lo que piensen, apurriendo de pasu tolos sos prexuicios ya inorancia al ciudadanu. Y esto namás pasa equí. Y queden tan contentos, como dixi, nel so puestín. Lo peor ye que tienen nel so poder encuestes sociollingüistiques y un estudiu de valoración de la cooficiliadá que son positivos. Ye dicir, que tan al favor de la oficialidá del asturianu y sofítanla. ¿Cómo ye eso?. ¿Nun-yos cae la cara de vergoña?.


Nun ye por nada pero IX-BpA yá pue dir espabilando. Digo IX-BpA porque tan nel poder en coalición. Anque si yo fuera ellos, hai tiempu que tuviera rotu'l pautu de gobiernu. N'Asturies y en Xixón. Caltenese al llau de talos babayos (nómolos asina poles babayaes diches, ye dicir, polo de dicir que la oficialidá ye imponer) nun fai más que desprestixar un/os partíu/os qu'aspiren y prentenden ser d'izquierdes. Quiciás yá lleguen tarde y tuvieron más de la cuenta sentaos ehí al llau, quiciás debieron marchase enantes. Nun voi ser yo quien-y quite la razón a quien diz qu'IX morrió cuando marchó Julio Anguita.