22 ene. 2006

¿Sindicalismu vivu?

Ye increyible. Lleí l'otru día qu'Hunosa, esa empresa minera de toos conocida, rebaxó la plantilla llaboral más de lo que tenía pensao. Y comémonoslo asina, ensin un cachu pan y culete pa qu'esboligue meyor pel gargüelu. Ye llaceriosa la situación llaboral n'Asturies, onde les grandes empreses y multinacionales (lléase tamién Aceralia del Grupu Arcelor) faen lo que-yos peta col corporativismu de l'alministración asturiana. Pero hai que dir un poquiñín más p'allá. Más llacerioso entovía que la situación llaboral (sobre too onde más perres se mueven, ye dicir, nes empreses más poderoses, como éstes que nomé) ye la defensa organizada de los trabayadores (nin dicir tien que quien más sufre esta desproteición llaboral y esti recorte de drechos ye la clas trabayadora, la que ta embaxo too, la que fai'l trabayu sucio pa la meyora económica de los de siempre).


¿Cómo ye que n'Asturies nun haiga un sindicalismu seriu?, ye dicir, ¿cómo ye que n'Asturies nun haiga un sindicalismu?, porque los sindicatos qu'anguaño hai son pa rise si nun fuera poles pergafes consecuencies que tienen pa toos. Ta perclaro (y ye daqué percenciello de ver pa cualquiera que viva n'Asturies al rodiu les zones mineres) que los fondos mineros nun s'usaron pa lo que se deberíen. Que los mandamases políticos y sindicalistes callen como afogaos y firmen vergonzosos pautos, vendiendo los ideales sindicalistes y, de pasu, Asturies. ¿Cómo ye que n'Asturies, los sindicatos firmaren los pautos polos que se vendieron puestos de trabayu?, ¿cómo ye que nun planteguen propuestes d'industrialización o una rede industrial alternativa pa la minería?, ¿de qué van vivir les zones (güei) mineres cuando'l carbón muerra?


Yo veo que'l sindicalismu morrío. Y danme noxu toos esos «líderes» sindicales qu'agarraron el sillón y los cuartos y nun los suelten. ¿Ónde se vio que cobren lo que cobren y pa encima nun defendan como debieren los intereses trabayadores?.


Y vuelvo al entamu. ¿Cómo ye que nengún sindicatu obreru o mineru se decatara de qu'Hunosa fizo lo que-y petó?, ¿cómo ye que nun glayaron pa protestar?. En definitiva, el sindicalismu, los principales sindicatos, son una vergüenza n'Asturies. Una tierra d'histórica tradición trabayadora y proletaria. Oxalá los trabayadores mandaran a la mierda los sos carnés de filiación sindical. ¿Nun veis que los sindicatos nun faen nada?, ¿ye normal que s'imcumplan davezu los pautos perxudicando a los trabayadores?, ¿ye normal que nun se denuncien?.


Que Tini Areces militó nel PC sábelo tol mundu y mirái en qué terminó. Y tol mundu tien drechu de camudar de chaqueta cuando-y pete, nun digo que non. Pero ye sintomático que tolos que lleguen a ciertu poder (seya políticu o sindical) escaecen los sos entamos proletarios. A mio pá nun-y pueo nomar el nome de Tini, porque él (mio pá) tamién simpatizó col PC y tuvieron a la vera en reuniones y manifestaciones. Y toos tamién, un poco qu'escarbayemos, sabemos de casos paecíos, de cómo se vende la xente.


Anguaño nun creyo nel sindicalismu. Oxalá dalgún día puea volver a creer. Polos trabayadores. Por Asturies. De momentu, creo en persones, n'amigos (dalguna tuvo un tiempu na probitú guatemalteca p'ayudar) y pa ellos sería, de xuru y ensin duldes, el mio votu.

15 ene. 2006

Pente'l borrín de la memoria

Pues pasóme qu'ayeri foi un d'esos díes nos qu'a un amigu-y salen les coses bien. Nun sé si llovía, dame lo mesmo, tampoco m'importó'l IPC, nin les coses per Oriente mediu, nin les babayaes polítiques que toi avezáu a escuchar nesta tierra mía. Escaecí, per unos momentos, les caxigalines que nos afueguen día tres día, y centré la mio atención nesi xestu de bon home que ye, neses pallabres enllenes de nerviosismu, neses güeyaes que tornaben a la so infancia, nesi pechu onde cuasi nun-y cabe'l corazón de lo grande que lu tien.


El casu foi qu'asocedió too talamente como, hai años, quixi suañar yo. Les coses salíen-y bien al mio amigu. Y ellí tábemos tolos sos collacios, con él, pa sofitalu en tolo que fuera, pa da-y ánimos y participar del so gociu. Yera'l so día. Dempués de tantu tiempu esperando, a la fin parió un fíu. Yá tenía ún de carne y güesu, de nome Pablo y tou un personaxe enllenu tenrura y cariñu. Pero esti otru fíu del que falo yera distintu porque yera un fíu nacíu pente'l borrín de la memoria y pente'l que val la pena adientrase y perdese un ratín. Prometo, yo que lu tengo nuna estantería de la mio habitación, agarralu dacuando y echa-y una güeyada. Ye una forma de sentite cerca, amigu.

8 ene. 2006

La RTPA entama

Ayeri, como toos de xuru sabéis, retresmitióse'l partíu ente'l Sporting de Xixón y el Ferrol pela canal autonómica. Esa que tien como logotipu una «a» que fueron a diseñala n'Inglaterra, como si n'Asturies nun hubiera bones empreses diseñadores, o persones capacitaes; porque qué queréis que vos diga, pa facer el diseñu que ficieron tampoco me paez que ficiera falta salir d'Asturies. En fin, seya como fuere, el casu ye qu'ayeri tuvieron tresmitiendo'l partíu de fútbol esi.


Yo tuvi mirandolu un ratín. Y si vos digo la verdá, nun lu miraba pol interés que podría tener dalguién que fuera de Xixón (que lo soi), sinón que lu taba mirándo cola ilusión d'alcontrar una alegría. Pero nun tuvi alegría tala. Ye cierto que taba esperando un poco de llinga asturiana, que punxeren cartelos, que ficieren comentarios n'asturianu, pero nada. Quedóse too nun partíu más, abondu ramplón.


Nun entiendo, si lleemos l'Estatutu d'Autonomía, la Llei de Promoción y Usu del bable/asturianu y amás-y sumamos el Plan de Normalización Social de la Llingua Asturiana del gobiernu que ta nel poder paez que la creación del ente autonómicu asturianu diba trayer con él (como un siloxismu aristotélicu) una importante presencia de la llingua asturiana falada nella. ¿Cómo una alministración va normalizar una llingua (que reconoz qu'esiste y qu'almite como padremoñu asturianu) si nun ye falándola dende l'alministración?, y si esta alministración crea un mediu de comunicación tan poderosu pal averamientu a un estándar llingüísticu, ¿nun vien darréu l'usu de la llingua asturiana de manera importante nesi mediu conociendo la fuerte diglosia qu'esiste nel país asturianu?.


Yo lo que sé ye que como asturianu dame vergoña la política asturiana. Y nun quiero ente autonómicu, que toos sabemos que pa lo que va servir ye pa la manipulación y pal usu del gobiernu de turnu (más entovía sabiendo que van primase na parilla los programes informativos). Namás taría d'acuerdu con una radiu y televisión autonómica si nella tuviera presencia abonda l'asturianu (yá pa mentinos que nos mientan n'asturianu).


Nin siquiera ganó'l Sporting de Xixón. Fuime pa la cama atristayáu.

4 ene. 2006

Nuna serie estatal falan n'asturianu

Mirái per onde. Ayeri encendí la tele y entamaba una serie d'emigrantes asturianos. Concretamente d'ún que viaxaba a L'Arxentina. Y sorprendióme que falara n'asturianu. Nun yera un asturianu académicu, claro, intentaba asemeyase al asturianu espontáneu que la xente de les Cuenques del Nalón conoz bien.


Per un llau, al marxe de caxigalines, que nun tienen la mayor importancia (porque la serie ye una serie, nun pretende dignificar nenguna llingua, namás intenta ser creíble), paecióme interesante sacar al escaparate estatal una llingua arrequexada. Un murcianu, un sevillanu o un valencianu, polo menos, entrugaríanse cómo ye que falamos equí daqué distinto al castellanu (suponiendo que nun conocieran la esistencia del bable; yo yá m'atopé a una murciana de vacaciones per Asturies a la que-y sorprendía qu'equí hubiera una llingua distinta al castellanu, ye más, nun conocía nin la pallabra «bable»), pues como dicía, ye una manera de dar a conocer (o de reafirmar) una realidá llingüística más allá de les nuestres llendes. Pero esti efeutu hai que miralu con cuidáu. Nestes coses, sobre too cuando ta en xuegu daqué político, la xente suel tener memoria selectiva. Lo que ta claro ye que nun van venir de fuera a defender lo nuestro, nin ye esa tampoco la pretensión de la serie. Prestaríame entruga-y a dalgún de los nuestros políticos, esos que namás arrequexen l'asturianu al llugar de lo «folclórico», qué-y responderíen a dalgún que nun ye d'Asturies y entrugue por esa forma de falar. Esa serie, quiciás, más que pa qu'un murcianu, un sevillanu o valencianu conoza l'asturianu (que por muncho que respeten la nuestra llingua, nun dexarán de sentila lloñe y fadrán namás un sofitu moral), sirva pa que dalgunos asturianos comprueben que lo que falen (sienten falar) ye daqué asturiano que nun hai que dexar morrer.


Per otru llau, nun pudi dexar d'acordame de la Madre del Emigrante, más conocida como la Lloca'l Rinconín, escultura de Xixón. Representa, esta escultura, la resignación y la tristura d'una madre que paez que despide a los sos fíos que marchan a facer les amériques. Nun sé si esta escultura, saldrá n'otru capítulu de la serie, pero nun taría nada mal.


No fondero, una serie interesante, porque amuesa lo que dicen tolos estudios filolóxicos y sociolóxicos, que l'asturianu ye una llingua que se tresmitió de pás a fíos nes clases baxes de la sociedá, ye dicir, tresmitióse ente la xente non castellanizao na escuela, la que tenía que buscase la vida no primero qu'atopaba, la que tuvo vida dura y malpenes salía p'alantre. En definitiva, la xente aldeano que nun tuvo poder nin dineru.